
Vogel- en faunabeheer is een belangrijk onderdeel van vastgoed- en objectbeheer, met name bij monumentale panden, industriecomplexen en woonhuizen. Vogeloverlast, zoals vervuiling door zure vogelontlasting, kan aanzienlijke schade veroorzaken aan gevels, dakranden, ornamenten en andere waardevolle bouwdelen. Daarnaast kan het broedseizoen, wettelijke bescherming van dieren en de juiste toepassing van maatregelen zoals vogelwering, netten, pinnen en biologische knaagdierbeheersing complex zijn voor opdrachtgevers die hiermee te maken hebben.
Vogeloverlast en schade door zure ontlasting: wat is de impact?
Vogels die zich vestigen op gebouwen, gevels en monumenten kunnen aanzienlijke overlast veroorzaken. Hun zure ontlasting tast onder meer natuursteen, schilderwerk en metaal aan, wat leidt tot:
Vooral op historische gebouwen met kwetsbare bouwmaterialen kan vogeloverlast leiden tot blijvende schade als er geen effectieve vogelwering wordt toegepast. Veelgebruikte oplossingen zijn:
Deze werende maatregelen helpen structurele schade, vervuiling en extra onderhoud te voorkomen en verbeteren de faunabeheerefficiëntie bij gebouwen.
Broedseizoen van vogels: wat betekent dit voor beheer?
Bij vogel- en faunabeheer is het broedseizoen cruciaal. In Nederland duurt het broedseizoen ongeveer van 15 maart tot en met 15 juli, maar dit verschilt per soort en weersomstandigheden. Gedurende deze periode zijn nesten, eieren en jongen beschermd en mogen deze niet worden verstoord, verwijderd of vernietigd zonder vergunning.
De Nederlandse Omgevingswet bevat specifieke regels die dit beschermingsregime afdwingen: nesten, rust- en voortplantingsplaatsen van vogels mogen niet beschadigd of vernield worden, tenzij sprake is van een geldige vergunning. Hierdoor dienen beheerders en eigenaren van gebouwen rekening te houden met de timing van werkzaamheden en vogelwerende maatregelen.
Beschermde diersoorten en de Omgevingswet
De nieuwe Omgevingswet vervangt sinds 1 januari 2024 de Wet natuurbescherming en geldt als het nationale raamwerk voor natuurbescherming in Nederland. Deze wet verplicht onder meer dat inheemse flora en fauna beschermd worden en dat verstoring, schade of verwijdering van nesten of verblijfplaatsen zonder toestemming verboden is.
Voor vogels die in Nederland voorkomen, zoals huismussen, gierzwaluwen, koolmezen en andere inheemse soorten, betekent dit dat:
Dit heeft directe consequenties voor bouwwerkzaamheden, isolatieprojecten, gevelrenovaties en andere vormen van fauna-activiteiten die invloed kunnen hebben op vogels of andere beschermde diersoorten.
Compensatie, mitigatie, natuurvrij maken en flora.
In situaties waarin werkzaamheden onvermijdelijk invloed hebben op beschermde dieren, zoals het verwijderen van een vogelnest of het verstoren van verblijfplaatsen, zijn maatregelen zoals mitigatie en compensatie belangrijk. Deze termen worden vaak gebruikt in ecologisch beheer om negatieve effecten op natuur te beperken of te compenseren nadat verstoring niet volledig kan worden voorkomen.
Mitigatie
Mitigatie verwijst naar maatregelen die genomen worden om effecten op beschermde soorten te beperken, bijvoorbeeld:
Compensatie
Compensatie gaat een stap verder: wanneer leefgebieden of nestplaatsen permanent verdwijnen, kunnen alternatieve voorzieningen worden aangelegd om de staat van instandhouding van soorten te behouden. Dit kan bijvoorbeeld door:
Natuurvrij maken
Bij renovatie of isolatie van woningen wordt met de Omgevingswet vaak de term natuurvrij maken gebruikt — dit betekent dat verblijfsplaatsen van dieren zoals vogels of vleermuizen moeten worden vrijgemaakt zodat werkzaamheden kunnen starten zonder dat dieren worden gedood of gestoord. Een voorbeeld is het plaatsen van exclusion flaps bij isolatiewerkzaamheden, waardoor vogels of vleermuizen veilig kunnen uitvliegen maar niet meer terugkeren.
Flora
Naast fauna speelt ook flora een steeds belangrijkere rol bij natuurvrij maken en natuurinclusief bouwen. Dit betekent het inrichten of herstellen van groenstroken met inheemse beplanting, zoals struiken, kruiden en bomen die van nature in Nederland voorkomen. Deze beplanting biedt voedsel, schuilplaatsen en voortplantingsmogelijkheden voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. Door het plaatsen van insectenhotels en bloemrijke zones wordt de biodiversiteit versterkt en ontstaat een functioneel ecosysteem rondom gebouwen. Natuurinclusieve flora-maatregelen dragen niet alleen bij aan compensatie en mitigatie, maar ondersteunen ook het duurzaam beheer van fauna, verbeteren de leefomgeving en sluiten aan bij de uitgangspunten van de Omgevingswet en natuurvriendelijk isoleren.
Biologische knaagdierbeheersing: natuurlijke vijanden stimuleren
Naast het beheer van vogels omvat modern faunabeheer ook biologische knaagdierbestrijding. Hierbij wordt ingezet op het versterken van natuurlijke vijanden in de omgeving om muizen, ratten en andere knaagdieren te beheersen zonder chemische middelen. Dit draagt bij aan biodiversiteit én vermindert schade aan gebouwen.
Voorbeelden van biologische beheersmaatregelen:
Deze duurzame aanpak past binnen integrale faunabeheerplannen en draagt bij aan een natuurlijk evenwicht in stedelijke en landelijke gebieden.
Slot: waarom professioneel vogel- en faunabeheer noodzakelijk is
Effectief vogel- en faunabeheer vraagt om kennis van wetgeving, gedrag van dieren en technische oplossingen. Van vogelwerende netten en pinnen tot strategische mitigatie en compensatie, elk project vereist maatwerk — zeker wanneer het monumentale panden, broedgebieden of beschermde diersoorten betreft.
Door tijdig ecologisch inzicht, goede planning en passende maatregelen blijven zowel het ecologisch evenwicht als de bouwkundige integriteit van gebouwen behouden. Dit voorkomt onnodige schade, wettelijke risico’s en extra kosten op de lange termijn.
Wil je meer weten over vogel- en faunabeheer, vogelwerende oplossingen of natuurlijke fauna-maatregelen?
Neem contact op via het contact formulier of info@susinno.nl voor een deskundig advies of maatwerkplan.









